علائم GD&T چیست؟ معرفی نمادهای تلرانس هندسی + مثال

اگر یک نقشه صنعتی را مشاهده کرده باشید، احتمالاً در کنار اندازه‌های قطعه با کادرهایی شامل خطوط، دایره‌ها، فلش‌ها و علامت‌هایی مانند ⊥، ∥ یا ⌖ روبه‌رو شده‌اید. این علامت‌ها بخشی از زبان GD&T یا تلرانس‌گذاری هندسی و ابعادی هستند.

علائم GD&T به طراح کمک می‌کنند دقیقاً مشخص کند یک سطح، محور، سوراخ یا ویژگی دیگر قطعه تا چه اندازه اجازه دارد از هندسه ایده‌آل خود منحرف شود. به همین دلیل، شناخت نمادهای GD&T فقط برای طراحان نقشه‌های صنعتی مهم نیست؛ مهندسان ساخت، اپراتورهای CNC، کارشناسان کنترل کیفیت و افرادی که با CMM و تجهیزات اندازه‌گیری کار می‌کنند نیز باید مفهوم این علائم را بدانند.

در این مقاله با مهم‌ترین علائم تلرانس‌گذاری هندسی، کاربرد هرکدام و مثال‌های ساده آن‌ها آشنا می‌شویم.

برای آموزش کامل ویدئویی آموزش تلرانس گذاری ابعادی و هندسی کلیک کنید.

GD&T چیست؟

GD&T مخفف عبارت Geometric Dimensioning and Tolerancing و به معنی «تلرانس‌گذاری هندسی و ابعادی» است.

GD&T یک زبان استاندارد برای انتقال هدف طراحی از مهندس طراح به بخش‌های تولید و کنترل کیفیت است. با استفاده از این زبان می‌توان مشخص کرد که شکل، جهت، موقعیت و سایر خصوصیات هندسی یک قطعه چه میزان انحراف مجازی داشته باشند.

ASME نیز GD&T را زبان مشترکی برای انتقال الزامات طراحی در فرایند تولید محصول معرفی می‌کند. استاندارد ASME Y14.5-2018 قواعد، نمادها، تعاریف و روش‌های مربوط به اندازه‌گذاری و تلرانس‌گذاری هندسی را مشخص می‌کند.

در سیستم ISO نیز استاندارد ISO 1101:2017 زبان نمادین مشخصات هندسی قطعات و قواعد تفسیر آن را تعریف می‌کند و طبق اطلاعات ISO، این نسخه همچنان جاری است.

بنابراین هنگام خواندن یا تهیه نقشه صنعتی باید ابتدا مشخص شود نقشه بر اساس کدام استاندارد و کدام ویرایش تهیه شده است.

چرا از علائم GD&T استفاده می‌کنیم؟

فرض کنید یک صفحه فلزی دارای چهار سوراخ است و باید توسط چهار پیچ روی قطعه دیگری مونتاژ شود. مشخص کردن قطر سوراخ‌ها به‌تنهایی تضمین نمی‌کند که سوراخ‌ها دقیقاً در موقعیت مناسب قرار گرفته باشند.

ممکن است قطر هر چهار سوراخ کاملاً صحیح باشد، اما مرکز یکی از سوراخ‌ها چند دهم میلی‌متر جابه‌جا شده باشد و در نتیجه پیچ از آن عبور نکند.

در چنین شرایطی از تلرانس موقعیت یا Position استفاده می‌شود تا محدوده مجاز جابه‌جایی محور سوراخ نسبت به محل تئوری آن تعیین شود.

این مثال نشان می‌دهد تلرانس ابعادی و تلرانس هندسی دو مفهوم متفاوت هستند. تلرانس ابعادی معمولاً تغییرات مجاز اندازه را مشخص می‌کند، در حالی که تلرانس هندسی می‌تواند شکل، جهت، موقعیت، پروفیل یا لنگی یک ویژگی را کنترل کند.

دسته‌بندی اصلی علائم GD&T

در ASME Y14.5-2018 کنترل‌های هندسی را می‌توان در پنج خانواده اصلی Form، Orientation، Location، Profile و Runout بررسی کرد.

در نقشه‌های قدیمی ممکن است دو علامت Concentricity و Symmetry را نیز مشاهده کنید. این دو کنترل در ASME Y14.5-2018 حذف شده‌اند، بنابراین نباید صرفاً به دلیل وجود آن‌ها در جدول‌های قدیمی اینترنت تصور کرد که همچنان جزو کنترل‌های جاری این ویرایش هستند.

1. علامت Straightness؛ تلرانس راستی

Straightness یا راستی یکی از تلرانس‌های فرم است و برای کنترل مستقیم بودن یک المان خطی یا در شرایط مشخص، محور یا خط میانه یک Feature of Size استفاده می‌شود.

برای مثال یک شفت بلند را در نظر بگیرید. ممکن است قطر شفت در محدوده مجاز باشد، اما خود شفت کمی خم شده باشد. در چنین شرایطی می‌توان از Straightness برای محدود کردن میزان انحراف از خط مستقیم استفاده کرد.

فرض کنید راستی سطح یک قطعه برابر 0.05 میلی‌متر تعیین شده باشد. در حالت کنترل یک المان سطح، بخش کنترل‌شده باید در ناحیه تعریف‌شده توسط دو خط مستقیم موازی با فاصله 0.05 میلی‌متر قرار گیرد.

نکته مهم این است که Straightness یک تلرانس فرم است و برای کنترل فرم سطح به Datum احتیاج ندارد.

2. علامت Flatness؛ تلرانس تختی

Flatness یا تختی مشخص می‌کند یک سطح تا چه اندازه می‌تواند از یک صفحه کاملاً تخت منحرف شود.

این کنترل برای سطوحی مانند سطح زیرین یک فیکسچر، سطح اتصال دو قطعه، فلنج یا سطح قرارگیری یک تجهیز اهمیت زیادی دارد.

اگر Flatness یک سطح برابر 0.10 میلی‌متر باشد، تمام نقاط آن سطح باید بین دو صفحه موازی که 0.10 میلی‌متر با یکدیگر فاصله دارند قرار بگیرند.

تختی نیز از خانواده تلرانس‌های فرم است و در کنترل معمول یک سطح به Datum نیاز ندارد.

یکی از اشتباهات رایج این است که Flatness با Parallelism اشتباه گرفته شود. Flatness فقط تخت بودن خود سطح را بررسی می‌کند، اما Parallelism راستای یک ویژگی را نسبت به Datum کنترل می‌کند.

3. علامت Circularity؛ تلرانس گردی

Circularity یا Roundness میزان انحراف یک مقطع دایره‌ای از دایره ایده‌آل را کنترل می‌کند.

فرض کنید یک شفت تولید شده است. حتی اگر قطر اندازه‌گیری‌شده شفت در محدوده تلرانس ابعادی قرار داشته باشد، مقطع آن می‌تواند کمی بیضی یا نامنظم باشد.

با Circularity می‌توان این مشکل را کنترل کرد.

اگر تلرانس Circularity برابر 0.02 میلی‌متر باشد، هر مقطع دایره‌ای کنترل‌شده باید میان دو دایره هم‌مرکز قرار بگیرد که اختلاف شعاع آن‌ها مطابق ناحیه تلرانسی تعیین‌شده است.

Circularity نیز تلرانس فرم است و به Datum احتیاج ندارد.

4. علامت Cylindricity؛ تلرانس استوانه‌ای بودن

Cylindricity کل سطح یک ویژگی استوانه‌ای را به‌صورت سه‌بعدی کنترل می‌کند.

تفاوت مهم آن با Circularity در این است که Circularity هر مقطع دایره‌ای را جداگانه بررسی می‌کند، اما Cylindricity کل سطح استوانه را در طول قطعه کنترل می‌کند.

برای مثال اگر Cylindricity یک شفت 0.03 میلی‌متر باشد، سطح واقعی شفت باید در محدوده تعریف‌شده میان دو استوانه هم‌محور قرار گیرد.

بنابراین Cylindricity کنترل کامل‌تری برای فرم یک سطح استوانه‌ای محسوب می‌شود.

5. علامت Parallelism؛ تلرانس توازی

Parallelism یا توازی مشخص می‌کند یک سطح، محور یا خط تا چه حد باید نسبت به یک Datum موازی باشد.

فرض کنید سطح بالایی یک قطعه باید نسبت به سطح پایه A کاملاً موازی باشد. اگر Parallelism برابر 0.05 میلی‌متر تعریف شده باشد، سطح کنترل‌شده باید در ناحیه تلرانسی تعیین‌شده که نسبت به Datum A موازی است قرار بگیرد.

برخلاف Flatness، در اینجا یک مرجع وجود دارد.

به همین دلیل یکی از ساده‌ترین روش‌های تشخیص تفاوت این دو مفهوم این است:

Flatness → فرم خود سطح

Parallelism → جهت سطح نسبت به Datum

6. علامت Perpendicularity؛ تلرانس تعامد

Perpendicularity یا تعامد برای کنترل زاویه 90 درجه یک ویژگی نسبت به Datum استفاده می‌شود.

برای مثال ممکن است محور یک سوراخ لازم باشد کاملاً عمود بر سطح A باشد.

در چنین حالتی Feature Control Frame می‌تواند تلرانس تعامد محور سوراخ را نسبت به Datum A مشخص کند.

این کنترل در قطعاتی که اتصال پیچ، پین، شفت یا سطوح مونتاژی دارند بسیار مهم است؛ زیرا انحراف زاویه‌ای کوچک می‌تواند هنگام مونتاژ مشکل ایجاد کند.

7. علامت Angularity؛ تلرانس زاویه‌داری

Angularity یا زاویه‌داری برای کنترل ویژگی‌هایی استفاده می‌شود که زاویه آن‌ها نسبت به Datum مقداری غیر از صفر یا 90 درجه است.

برای مثال فرض کنید سطحی باید دقیقاً با زاویه Basic برابر 30 درجه نسبت به Datum A قرار بگیرد. تلرانس Angularity محدوده مجاز انحراف سطح از جهت موردنظر را مشخص می‌کند.

بنابراین:

Parallelism برای جهت موازی، Perpendicularity برای جهت 90 درجه و Angularity برای سایر زوایای Basic کاربرد دارد.

8. Profile of a Line؛ پروفیل خط

Profile of a Line شکل یک مقطع دوبعدی از یک پروفیل را کنترل می‌کند.

فرض کنید یک قطعه دارای منحنی خاصی است که نمی‌توان شکل آن را تنها با یک شعاع یا زاویه ساده توصیف کرد. تلرانس پروفیل خط می‌تواند مشخص کند مقطع واقعی قطعه تا چه اندازه اجازه دارد از پروفیل تئوری فاصله داشته باشد.

این کنترل در قطعات دارای منحنی‌های پیچیده مانند بادامک‌ها، پره‌ها و بسیاری از قطعات طراحی‌شده با CAD کاربرد دارد.

9. Profile of a Surface؛ پروفیل سطح

Profile of a Surface مشابه Profile of a Line است، با این تفاوت که به‌جای یک مقطع، کل سطح سه‌بعدی را کنترل می‌کند.

برای مثال سطح آیرودینامیکی یک پره توربین یا یک سطح Freeform را در نظر بگیرید. تلرانس Profile of a Surface می‌تواند محدوده مجاز تغییر شکل کل سطح را نسبت به پروفیل تئوری مشخص کند.

Profile ابزار بسیار قدرتمندی است؛ زیرا بسته به نحوه تعریف آن و Datumهای استفاده‌شده می‌تواند علاوه بر فرم، در کنترل راستا و موقعیت سطح نیز نقش داشته باشد.

ASME در ویرایش Y14.5-2018 توجه بیشتری به استفاده از Profile برای کنترل موقعیت سطوح داشته است.

10. علامت Position؛ تلرانس موقعیت

Position یکی از مهم‌ترین و پرکاربردترین کنترل‌های GD&T است.

Position برای کنترل محل Feature of Sizeهایی مانند سوراخ‌ها، پین‌ها، شیارها و سایر ویژگی‌ها نسبت به موقعیت تئوری آن‌ها استفاده می‌شود.

یک صفحه با چهار سوراخ پیچ را در نظر بگیرید. اندازه‌های Basic محل دقیق مرکز سوراخ‌ها را تعیین می‌کنند و Position مشخص می‌کند محور واقعی هر سوراخ تا چه اندازه اجازه دارد از آن موقعیت ایده‌آل منحرف شود.

برای مثال Feature Control Frame ممکن است مفهومی مشابه این داشته باشد:

Position | ⌀0.20 | M | A | B | C

در این مثال، موقعیت محور ویژگی در یک ناحیه تلرانسی قطری کنترل می‌شود؛ M نشان‌دهنده Maximum Material Condition در شرایطی است که استفاده از آن مجاز باشد و A، B و C Datumهای مرجع هستند.

Position در طراحی الگوهای سوراخ، پین و بسیاری از قطعات مونتاژی بسیار مهم است.

11. Circular Runout؛ لنگی دایره‌ای

Circular Runout یا لنگی دایره‌ای مقدار تغییرات یک سطح دورانی را در یک مقطع هنگام چرخش قطعه حول محور Datum کنترل می‌کند.

برای مثال شفتی را تصور کنید که روی دو یاتاقان نصب می‌شود. اگر سطح آن نسبت به محور مرجع لنگ باشد، هنگام چرخش تغییرات قابل اندازه‌گیری ایجاد خواهد شد.

در کنترل Circular Runout معمولاً قطعه حول محور Datum چرخانده می‌شود و تغییرات قرائت در یک مقطع بررسی می‌شود.

این کنترل برای شفت‌ها، سطوح آب‌بندی، نشیمن‌گاه یاتاقان و قطعات دوار بسیار کاربردی است.

12. Total Runout؛ لنگی کل

Total Runout یا لنگی کل کنترل گسترده‌تری نسبت به Circular Runout ایجاد می‌کند.

در Circular Runout یک مقطع دایره‌ای در هر بار کنترل می‌شود، اما در Total Runout تغییرات در طول کل سطح موردنظر و هنگام چرخش قطعه بررسی می‌شود.

به همین دلیل Total Runout می‌تواند تأثیر چند نوع خطای هندسی سطح دورانی را هم‌زمان محدود کند.

اگر دقت کل سطح یک شفت یا سطح دوار نسبت به محور Datum اهمیت زیادی داشته باشد، Total Runout می‌تواند گزینه مناسب‌تری باشد.

Concentricity و Symmetry چه شدند؟

در بسیاری از تصاویر و جداول قدیمی GD&T همچنان Concentricity یا هم‌مرکزی و Symmetry یا تقارن دیده می‌شوند.

این موضوع می‌تواند باعث سردرگمی افراد تازه‌کار شود.

Concentricity و Symmetry در نسخه‌های قدیمی ASME Y14.5 وجود داشتند، اما در ASME Y14.5-2018 حذف شدند. برای نقشه‌های جدیدی که مشخصاً بر اساس ویرایش 2018 تهیه می‌شوند، باید از کنترل‌های مناسب دیگری بر اساس هدف طراحی استفاده شود. برای مثال Position می‌تواند برای کنترل هم‌محوری محور ویژگی و Runout برای کنترل رفتار یک سطح دورانی مورد استفاده قرار گیرد. NIST نیز در مطالب آموزشی مرتبط با GD&T به همین جایگزینی اشاره می‌کند.

البته هنگام خواندن نقشه‌های قدیمی همچنان باید مفهوم Concentricity و Symmetry را بدانید؛ زیرا استاندارد ذکرشده در Title Block نقشه تعیین می‌کند که کدام قواعد باید برای تفسیر آن به کار روند.

Feature Control Frame در GD&T چیست؟

بسیاری از علائم GD&T داخل ساختاری به نام Feature Control Frame یا FCF قرار می‌گیرند.

Feature Control Frame اطلاعات لازم برای تعریف یک کنترل هندسی را به شکل سازمان‌یافته نمایش می‌دهد. بسته به نوع کنترل، این اطلاعات می‌توانند شامل مشخصه هندسی، مقدار تلرانس، شکل ناحیه تلرانسی، Modifierها و Datumهای مرجع باشند.

برای نمونه:

Position | ⌀0.20 | M | A | B | C

این عبارت را می‌توان به این شکل خواند:

ویژگی توسط Position کنترل می‌شود؛ ناحیه تلرانسی دارای قطر 0.20 میلی‌متر است؛ Modifier مشخص‌شده اعمال شده و Datumهای A، B و C به ترتیب چارچوب مرجع مورد نیاز را تشکیل می‌دهند.

ترتیب Datumها اهمیت دارد و نمی‌توان A، B و C را بدون بررسی هدف طراحی جابه‌جا کرد.

Datum در GD&T چیست؟

Datum یک مرجع تئوری دقیق است که برای ایجاد چارچوب مرجع و کنترل رابطه هندسی ویژگی‌ها استفاده می‌شود.

در نقشه ممکن است ویژگی‌های مبنا با حروفی مانند A، B و C مشخص شوند.

به طور معمول می‌توان یک Datum Reference Frame را به کمک Datum اولیه، ثانویه و ثالث تعریف کرد تا درجات آزادی موردنیاز قطعه محدود شوند.

برای مثال در یک قطعه منشوری ممکن است سطح زیرین به‌عنوان ویژگی مبنای A، یک سطح جانبی به‌عنوان B و سطح دیگری به‌عنوان C انتخاب شود.

نکته مهم این است که Datum Feature فیزیکی با Datum تئوری دقیق یکسان نیست. این تفاوت یکی از مفاهیم اساسی در یادگیری حرفه‌ای GD&T است.

MMC و LMC در کنار علائم GD&T چه معنایی دارند؟

در Feature Control Frame ممکن است علاوه بر علائم هندسی با Modifierهایی مانند MMC و LMC مواجه شوید.

MMC یا Maximum Material Condition حالتی از اندازه Feature of Size است که بیشترین مقدار ماده را ایجاد می‌کند. به عنوان مثال برای یک شفت خارجی، بیشترین قطر مجاز معمولاً وضعیت MMC را تشکیل می‌دهد و برای یک سوراخ داخلی، کوچک‌ترین قطر مجاز می‌تواند MMC باشد.

LMC یا Least Material Condition نقطه مقابل آن است؛ یعنی حالتی که کمترین مقدار ماده در قطعه باقی می‌ماند.

استفاده صحیح از این Modifierها می‌تواند تأثیر مهمی بر مقدار تلرانس قابل استفاده، کنترل مرزهای عملکردی و مونتاژ قطعات داشته باشد. البته MMC و LMC را نمی‌توان بدون توجه به نوع کنترل و Feature موردنظر به هر تلرانس هندسی اضافه کرد.

تفاوت Circularity و Cylindricity چیست؟

این دو اصطلاح بسیار شبیه به یکدیگر هستند اما یکسان نیستند.

Circularity یا گردی، مقاطع دوبعدی یک ویژگی دورانی را بررسی می‌کند. در مقابل، Cylindricity کل سطح سه‌بعدی یک استوانه را کنترل می‌کند.

بنابراین ممکن است مقاطع مختلف یک شفت از نظر Circularity قابل قبول باشند اما تغییرات کلی سطح در طول شفت باعث شود الزام Cylindricity برقرار نباشد.

تفاوت Flatness و Parallelism چیست؟

Flatness تنها شکل خود سطح را کنترل می‌کند و برای کنترل معمول یک سطح به Datum احتیاج ندارد.

Parallelism رابطه جهت یک ویژگی با Datum را کنترل می‌کند.

بنابراین اگر هدف شما فقط این است که یک سطح «تخت» باشد، Flatness مطرح است؛ اما اگر سطح باید نسبت به سطح مرجع دیگری موازی باشد، باید کنترل مناسب Orientation مانند Parallelism بررسی شود.

تفاوت Position و Concentricity چیست؟

Position برای مشخص کردن محل مجاز محور یا صفحه میانی یک Feature of Size نسبت به موقعیت تئوری و Datumهای تعریف‌شده کاربرد دارد.

Concentricity در نسخه‌های قدیمی ASME مفهوم خاص‌تری داشت و با نقاط میانی مشتق‌شده مرتبط بود. پیچیدگی تفسیر و اندازه‌گیری یکی از دلایلی است که این کنترل از ASME Y14.5-2018 حذف شد و برای کاربردهای جدید معمولاً Position یا Runout متناسب با هدف عملکردی انتخاب می‌شود.

رایج‌ترین اشتباهات در خواندن علائم GD&T

هنگام یادگیری GD&T چند اشتباه بیشتر از بقیه دیده می‌شود: یکسان دانستن Flatness و Parallelism، اشتباه گرفتن Circularity با Cylindricity، نادیده گرفتن ترتیب Datumها، استفاده از Concentricity و Symmetry بدون توجه به ویرایش استاندارد، تفسیر Modifierهای MMC و LMC بدون توجه به Feature of Size و همچنین انتخاب تلرانس‌های بسیار سخت‌گیرانه بدون در نظر گرفتن عملکرد واقعی قطعه.

GD&T فقط مجموعه‌ای از علائم نیست. برای استفاده صحیح از هر نماد باید ابتدا عملکرد قطعه، روش مونتاژ، نحوه ساخت و روش بازرسی آن بررسی شود.

جدول خلاصه علائم مهم GD&T

آیا علائم GD&T در استاندارد ASME و ISO یکسان هستند؟

بخش زیادی از مفاهیم پایه مشابه‌اند، اما نباید ASME و ISO را کاملاً یکسان در نظر گرفت.

استاندارد ASME Y14.5-2018 قواعد سیستم ASME را تعریف می‌کند و ISO 1101:2017 پایه زبان مشخصات هندسی در سیستم ISO را ارائه می‌دهد. ISO اعلام کرده است که ISO 1101:2017 پس از بازبینی و تأیید در سال 2022 همچنان نسخه جاری این استاندارد است.

به همین دلیل قبل از تفسیر یک نقشه صنعتی، باید استاندارد و ویرایش اعلام‌شده روی نقشه بررسی شود.

یادگیری علائم GD&T را از کجا شروع کنیم؟

حفظ کردن جدول نمادهای GD&T به‌تنهایی برای تسلط بر تلرانس‌گذاری هندسی کافی نیست.

برای یادگیری اصولی ابتدا باید مفاهیم Feature of Size، حدود اندازه و Basic Dimension را بشناسید؛ سپس Feature Control Frame و Datum Reference Frame را یاد بگیرید و بعد سراغ تلرانس‌های Form، Orientation، Profile، Position و Runout بروید. در مرحله بعد نیز Modifierهایی مانند MMC و LMC و روش‌های بازرسی اهمیت پیدا می‌کنند.

برای یادگیری پروژه‌محور این مباحث می‌توانید از دوره آموزش تلرانس‌گذاری هندسی و ابعادی (GD&T) مکتبی‌نو استفاده کنید. این دوره مباحثی مانند استانداردهای ASME و ISO، علائم GD&T، Feature Control Frame، MMC و LMC، Datum Reference Frame، تلرانس‌های فرم، راستا، پروفیل، موقعیت و Runout و همچنین اعمال GD&T در سالیدورک را پوشش می‌دهد.

جمع‌بندی

علائم GD&T زبان مشترکی میان طراحی، تولید و کنترل کیفیت هستند. این علائم مشخص می‌کنند یک ویژگی واقعی تا چه اندازه اجازه دارد از هندسه ایده‌آل طراحی‌شده منحرف شود.

چهار کنترل Straightness، Flatness، Circularity و Cylindricity برای فرم استفاده می‌شوند؛ Parallelism، Perpendicularity و Angularity راستای ویژگی‌ها را کنترل می‌کنند؛ Profile of a Line و Profile of a Surface برای کنترل پروفیل کاربرد دارند؛ Position برای موقعیت ویژگی‌ها و Circular Runout و Total Runout برای بررسی لنگی سطوح دورانی استفاده می‌شوند.

همچنین باید توجه داشت که Concentricity و Symmetry که در بسیاری از جدول‌های قدیمی GD&T دیده می‌شوند، در ASME Y14.5-2018 حذف شده‌اند. بنابراین همیشه نسخه استاندارد درج‌شده روی نقشه را بررسی کنید.

با تسلط بر این نمادها، نقشه‌های صنعتی را دقیق‌تر می‌خوانید، منظور طراح را بهتر درک می‌کنید و احتمال خطا در تولید، کنترل و مونتاژ قطعات کاهش پیدا می‌کند.

سوالات متداول درباره علائم GD&T

علائم GD&T چیست؟

علائم GD&T نمادهای استانداردی هستند که برای مشخص کردن الزامات هندسی ویژگی‌های قطعه مانند فرم، جهت، موقعیت، پروفیل و Runout روی نقشه‌های مهندسی استفاده می‌شوند.

GD&T مخفف چیست؟

GD&T مخفف Geometric Dimensioning and Tolerancing و به معنی تلرانس‌گذاری هندسی و ابعادی است.

چند علامت اصلی GD&T وجود دارد؟

پاسخ به نسخه استاندارد بستگی دارد. جدول‌های مبتنی بر ویرایش‌های قدیمی ASME معمولاً 14 مشخصه را نمایش می‌دهند، اما Concentricity و Symmetry در ASME Y14.5-2018 حذف شده‌اند. بنابراین هنگام شمارش و استفاده از نمادها باید ویرایش استاندارد را مشخص کرد.

آیا Flatness به Datum احتیاج دارد؟

خیر. Flatness یک تلرانس فرم است و برای کنترل تخت بودن خود سطح از Datum استفاده نمی‌کند.

تفاوت Circular Runout و Total Runout چیست؟

Circular Runout تغییرات یک مقطع را هنگام دوران قطعه کنترل می‌کند، در حالی که Total Runout کنترل را در طول کل سطح موردنظر اعمال می‌کند.